Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
Herbestemming.
Voor de volgende onderwerpen ga naar:
algemeen;
de verloren gegane vanzelfsprekendheid;
de wederopbouwperiode na de 2e wereldoorlog;
voorbeeld van een herbestemmingsproject uit een reeds vergeten verleden;
Algemeen:
Herbestemming (met andere woorden (gedeeltelijk) behoud + (meestal) functieverandering + eventueel (gedeeltelijke) sloop + eventueel (gedeeltelijk) nieuwbouw) is van alle tijden.
Gebouwen worden normaliter voor een bepaalde functie gebouwd.
In de loop van de tijd kunnen ze door technologische ontwikkelingen, het wegvallen van een bedrijfstak, schaalvergroting, faillissement van de
eigenaar, secularisatie, bevolkingskrimp en vergrijzing of door verplaatsing van de bestaande (bedrijfs)activiteit naar elders hun functie verliezen.
Om verval van een leeg komend pand te voorkomen moet er daarom een nieuwe functie voor worden gezocht: zoals bijv. een school in
een fabriekscomplex, een bibliotheek in een kerk, etc.
Edoch herbestemming vraagt nog steeds een enorme omslag in denken en doen, want het automatisch nieuw bouwen na sloop moet worden genegeerd.
Dit kan alleen tot stand komen als de verschillende disciplines, waaronder bijv. de eigenaar, de toekomstige gebruiker, de ontwikkelaar, de
overheid, de erfgoeddeskundige en de ontwerper nauw samenwerken.
Al deze partijen moeten daarbij hun eigen belang in perspectief gaan zien.
De verloren gegane vanzelfsprekendheid:
Oude bouwmaterialen, verouderde gebouwen en veranderde stadsstructuren (zie noot) werden op een even slimme als vanzelfsprekende manier aangepast aan nieuw gebruik.De beslissingen van de overheid hebben hier mede invloed op.
Uitbreiding aan de oostzijde van een stad, wil zeggen functie verlies aan de westzijde.
Met als gevolg:
Scholen verdwijnen daar, omdat jonge gezinnen naar de nieuwbouw trekken.
Supermarken volgen, alsook de kleine winkeltjes ernaast, etc.
Hergebruik van materiaal verdween daardoor naar de achtergrond en er ontstond een geheel nieuwe logica van plannen en bouwen, gebaseerd op groei, vernieuwing, standaardisatie en schaalvergroting.
Leegstand werd daardoor, vooral in stedelijk gebied door de hogere druk op de bebouwde omgeving, de opmaat voor sloop en nieuwbouw.
Alleen grote gebouwen van architectonische en/of cultuurhistorische waarde, die beeldbepalend voor een stad of dorp of kenmerkend voor een streek
waren, kregen een aparte behandeling en werden vaak herbestemd tot museum of kantoor op stand.
De vraag bij een dergelijke herbestemmingsopdracht, om een hopelijk toekomstbestendig gebouw te scheppen, is dan ook wat blijft behouden en
wat wordt via aanpassing, sloop en/of nieuwbouw getransformeerd.
De wederopbouwperiode na de 2e wereldoorlog :
het onderwerp "De wederopbouwperiode. (fase 1 - Bevrijd, maar geen huis.)"
en het subonderwerp "De babyboom na de 1e wederopbouwperiode" van het onderwerp "Woninghoogbouw"
behorende bij het onderdeel "functionele vormgeving - typologieën".
Na de 2e wereldoorlog en de daarop volgende wederopbouw, waarbij in de bebouwde kom ook veel ter vervanging werd gesloopt,
bleek de samenleving toch minder maakbaar dan gedacht en nam de onvrede over de grootschalige kaalslag in de binnensteden toe.
Burgers maakte zich sterk voor de bestaande stad. Het werd de tijd van herbezinning.
De saneringswoede sloeg om in het besef dat er ook in bestaande panden gewoond en gewerkt kan worden.
het onderwerp "Industrieel erfgoed" behorende bij het onderdeel "bouwkunst (geschiedenis, etc.) - algemeen".
Dankzij het subsidiesysteem van de stadsvernieuwing en Monumentenwet, de maatschappijen van stadsherstel, de krakersbeweging en particulieren
met een droom werd de ambitie verwezenlijkt en kregen oude pakhuizen, leegstaande scholen en verlaten schuren een nieuwe bestemming.
Voorbeeld van een herbestemmingsproject uit een reeds vergeten verleden:
De bouw van Kanaaleiland, een na-oorlogse Utrechtse stadsuitbreiding, was voltooid. De tijdelijke betonfabriek nabij het toenmalige zwembad "de Liesbosch" was overbodig geworden en geschikt voor een nieuwe bestemming.
Mijn eerste grote werk als beginnend bouwkundig tekenaar.
Van herbestemming had ik nog nooit gehoord. Maar bouwkundig gezien maakt dat helemaal niets uit.
Na deze vuurdoop volgden de hierdoor leeg gekomen panden in de binnenstad.
Spannender en lastiger.
Ook voor de afdeling Monumenten van de gemeente Utrecht. Het begrip "Beschermd Stadsgezicht" stond nog in de kinderschoenen.
pdf van de daarna uitgegeven GTB folder.
Bouwkundig detailleren voor tekenaar en ontwerper:
dd: voorbeeld herbestemmingsprojec 29-01-2019) 19-10-2026
